Sanskrit Shlokas & Quotes on Mental Peace, Anxiety & Stress Relief with Hindi & English Meaning

उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत्। आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥

uddhared ātmanātmānaṁ nātmānam avasādayet | ātmaiva hy ātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ ||

योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय। सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥

yoga-sthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā dhanañjaya | siddhy-asiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṁ yoga ucyate ||

शान्तं पद्मासनस्थं शशधरमुकुटं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं शूलं वज्रं च खड्गं परशुमभयदं दक्षिणाङ्गे वहन्तम्। नागं पाशं च घण्टां डमरुकसहितां चाङ्कुशं वामभागे सर्वालङ्कारयुक्तं प्रणमत सततं चन्द्रचूडं भवानीम्॥

śāntaṁ padmāsanasthaṁ śaśadhara-mukuṭaṁ pañca-vaktraṁ trinetraṁ śūlaṁ vajraṁ ca khaḍgaṁ paraśum-abhayadaṁ dakṣiṇāṅge vahantam | nāgaṁ pāśaṁ ca ghaṇṭāṁ ḍamaruka-sahitāṁ cāṅkuśaṁ vāma-bhāge sarvālaṅkāra-yuktaṁ praṇamata satataṁ candracūḍaṁ bhavānīm ||

न हि वैरेण वैराणि शाम्यन्तीह कदाचन। अवैरेण च शाम्यन्ति एष धर्मः सनातनः॥

na hi vaireṇa vairāṇi śāmyantīha kadācana | avaireṇa ca śāmyanti eṣa dharmaḥ sanātanaḥ ||

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज। अहं त्वां सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥

sarva-dharmān parityajya mām ekaṁ śaraṇaṁ vraja | ahaṁ tvāṁ sarva-pāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ ||

भूत पिसाच निकट नहिं आवै। महाबीर जब नाम सुनावै॥ नासै रोग हरै सब पीरा। जपत निरंतर हनुमत बीरा॥

bhūta pisāca nikaṭa nahiṁ āvai | mahābīra jaba nāma sunāvai || nāsai roga harai saba pīrā | japata nirantara hanumata bīrā ||

जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी- विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि। धधद्धधद्धधज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥

jaṭā-kaṭāha-sambhrama-bhraman-nilimpa-nirjharī- vilola-vīci-vallarī-virājamāna-mūrdhani | dhadhad-dhadhad-dhadhaj-jvalal-lalāṭa-paṭṭa-pāvake kiśora-candra-śekhare ratiḥ pratikṣaṇaṁ mama ||

योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय। सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥

yoga-sthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā dhanañjaya | siddhy-asiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṁ yoga ucyate ||

मानं हित्वा प्रियो भवति क्रोधं हित्वा न शोचति। कामं हित्वाऽर्थवान् भवति लोभं हित्वा सुखी भवेत्॥

mānaṁ hitvā priyo bhavati krodhaṁ hitvā na śocati | kāmaṁ hitvā'rthavān bhavati lobhaṁ hitvā sukhī bhavet ||

कालो हि सर्वभूतानां विधाता परमो मतः। न कालमतिवर्तन्ते प्राणिनां सुखदुःखे॥

kālo hi sarva-bhūtānāṁ vidhātā paramo mataḥ | na kālam ativartante prāṇināṁ sukha-duḥkhe ||

ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते। सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते॥

dhyāyato viṣayān puṁsaḥ saṅgas teṣūpajāyate | saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmāt krodho 'bhijāyate ||

क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः। स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति॥

krodhād bhavati sammohaḥ sammohāt smṛti-vibhramaḥ | smṛti-bhraṁśād buddhi-nāśo buddhi-nāśāt praṇaśyati ||

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्। वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये॥

manojavaṁ māruta-tulya-vegaṁ jitendriyaṁ buddhimatāṁ variṣṭham | vātātmajaṁ vānara-yūtha-mukhyaṁ śrīrāma-dūtaṁ śaraṇaṁ prapadye ||

उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत्। आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥

uddhared ātmanā''tmānaṁ nātmānam avasādayet | ātmaiva hy-ātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ ||

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः। स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति॥

krodhād bhavati saṁmohaḥ saṁmohāt smṛti-vibhramaḥ | smṛti-bhraṁśād buddhi-nāśo buddhi-nāśāt praṇaśyati ||

कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन। मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥

karmaṇy-evādhikāras te mā phaleṣu kadācana | mā karma-phala-hetur bhūr mā te saṅgo 'stvakarmaṇi ||

प्रनवउँ पवनकुमार खल बन पावक ग्यानघन। जासु हृदय आगार बसहिं राम सर चाप धर॥

praṇava-uṁ pavana-kumāra khala bana pāvaka gyāna-ghana | jāsu hṛdaya āgāra basahiṁ rāma sara cāpa dhara ||

विषं विषधरैः सार्धं कण्ठे यस्य विभूषणम्। अमृतं यस्य संस्पर्शात् स शिवः पातु नः सदा॥

viṣaṁ viṣadharaiḥ sārdhaṁ kaṇṭhe yasya vibhūṣaṇam | amṛtaṁ yasya saṁsparśāt sa śivaḥ pātu naḥ sadā ||

षड् दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता। निद्रा तन्द्रा भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता॥

ṣaḍ doṣāḥ puruṣeṇeha hātavyā bhūtim icchatā | nidrā tandrā bhayaṁ krodha ālasyaṁ dīrgha-sūtratā ||

नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय। नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय॥

nāgendra-hārāya trilocanāya bhasmāṅga-rāgāya maheśvarāya | nityāya śuddhāya digambarāya tasmai nakārāya namaḥ śivāya ||

अहन्यहनि भूतानि गच्छन्तीह यमालयम्। शेषाः स्थावरमिच्छन्ति किमाश्चर्यमतः परम्॥

ahany ahani bhūtāni gacchanti yama-mandiram | śeṣāḥ sthāvaram icchanti kim āścaryam ataḥ param ||

ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्। उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्यchainsोर्मुक्षीय मामृतात्॥

oṁ try-ambakaṁ yajāmahe sugandhiṁ puṣṭi-vardhanam | urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya māmṛtāt ||

धर्मादर्थः प्रभवति धर्मात्प्रभवते सुखम्। धर्मेण लभते सर्वं धर्मसारमिदं जगत्॥

dharmād arthaḥ prabhavati dharmāt prabhavate sukham | dharmeṇa labhate sarvaṁ dharma-sāram idaṁ jagat ||

नमामीशमीशान निर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम्। निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम्॥

namāmīśam-īśāna nirvāṇa-rūpaṁ vibhuṁ vyāpakaṁ brahma-veda-svarūpam | nijaṁ nirguṇaṁ nirvikalpaṁ nirīhaṁ cid-ākāśam-ākāśa-vāsaṁ bhaje'ham ||

सत्यस्य वचनं साधु सत्यादपि हितं वदेत्। यद्भूतहितमत्यन्तमेतत् सत्यं मतं मम॥

satyasya vacanaṁ sādhu satyād api hitaṁ vadet | yad-bhūta-hitam atyantam etat satyaṁ mataṁ mama ||

नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः। न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः॥

nainaṁ chindanti śastrāṇi nainaṁ dahati pāvakaḥ | na cainaṁ kledayanty āpo na śoṣayati mārutaḥ ||

न कालो दण्डमुद्यम्य शिरः कृन्तति कस्यचित्। कालस्य बलमेतावद् विपरीतार्थदर्शनम्॥

na kālo daṇḍam udyamya śiraḥ kṛntati kasyacit | kālasya balam etāvad viparītārtha-darśanam ||

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्। धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥

paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkṛtām | dharma-saṁsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ||

असितगिरिसमं स्यात् कज्जलं सिन्धुपात्रे सुरतरुवरशाखा लेखनी पत्रमुर्वी। लिखति यदि गृहीत्वा शारदा सर्वकालं tad api तव गुणानामीश पारं न याति॥

asita-giri-samaṁ syāt kajjalaṁ sindhu-pātre sura-taru-vara-śākhā lekhanī patram urvī | likhati yadi gṛhītvā śāradā sarva-kālaṁ tad api tava guṇānām īśa pāraṁ na yāti ||

जिन्ह के कपट दंभ नहिं माया। तिन्ह के हृदय बसहु रघुराया॥

jinha ke kapaṭa dambha nahiṁ māyā | tinha ke hṛdaya basahu raghurāyā ||

सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा। बिकट रूप धरि लंक जरावा॥ भीम रूप धरि असुर संहारे। रामचंद्र के काज संवारे॥

sūkṣma rūpa dhari siyahiṁ dikhāvā | bikaṭa rūpa dhari laṅka jarāvā || bhīma rūpa dhari asura saṁhāre | rāmacandra ke kāja saṁvāre ||

अक्रोधेन जयेत् क्रोधमसाधुं साधुना जयेत्। जयेत् कदर्यं दानेन जयेत् सत्येन चानृतम्॥

akrodhena jayet krodham asādhuṁ sādhunā jayet | jayet kadaryaṁ dānena jayet satyena cānṛtam ||

न जातु कामान्न भयान्न लोभाद्धर्मं त्यजेज्जीवितस्यापि हेतोः। नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये जीवो नित्यो हेतुरस्य त्वनित्यः॥

na jātu kāmān na bhayān na lobhād dharmaṁ tyajej jīvitasyāpi hetoḥ | nityo dharmaḥ sukha-duḥkhe tv anitye jīvo nityo hetur asya tv anityaḥ ||

अहिंसा परमो धर्मस्तथाहिंसा परं दमः। अहिंसा परमं दानमहिंसा परमं तपः॥

ahiṁsā paramo dharmas tathāhiṁsā paraṁ damaḥ | ahiṁsā paramaṁ dānam ahiṁsā paramaṁ tapaḥ ||

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्। स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः॥

śreyān sva-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt sv-anuṣṭhitāt | sva-dharme nidhanaṁ śreyaḥ para-dharmo bhayāvahaḥ ||

अपि स्वर्णमयी लङ्का न मे लक्ष्मण रोचते। जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी॥

api svarṇamayī laṅkā na me lakṣmaṇa rocate | jananī janmabhūmiś-ca svargād api garīyasī ||

कर्पूरगौरं करुणावतारं संसारसारं भुजगेन्द्रहारम्। सदा वसन्तं हृदयारविन्दे भवं भवानीसहितं नमामि॥

karpūra-gauraṁ karuṇā-vatāraṁ saṁsāra-sāraṁ bhujagendra-hāram | sadā vasantaṁ hṛdayāravinde bhavaṁ bhavānī-sahitaṁ namāmi ||

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्। सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि॥

atulita-bala-dhāmaṁ hema-śailābha-dehaṁ danuja-vana-kṛśānuṁ jñāninām agra-gaṇyam | sakala-guṇa-nidhānaṁ vānarāṇām adhīśaṁ raghupati-priya-bhaktaṁ vātajātaṁ namāmi ||

यस्य कृत्यं न जानन्ति मन्त्रं वा मन्त्रितं परे। कृतमेवास्य जानन्ति स वै पण्डित उच्यते॥

yasya kṛtyaṁ na jānanti mantraṁ vā mantritaṁ pare | kṛtam evāsya jānanti sa vai paṇḍita ucyate ||

एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते। यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः॥

ekaḥ kṣamāvatāṁ doṣo dvitīyo nopapadyate | yad enaṁ kṣamayā yuktam aśaktaṁ manyate janaḥ ||

धर्म एव हतो हन्ति धर्मो रक्षति रक्षितः। तस्माद्धर्मो न हन्तव्यो मा नो धर्मो हतोऽवधीत्॥

dharma eva hato hanti dharmo rakṣati rakṣitaḥ | tasmād dharmo na hantavyo mā no dharmo hato'vadhīt ||

रामो विग्रहवान् धर्मः साधुः सत्यपराक्रमः। राजा सर्वस्य लोकस्य देवानां मघवानिव॥

rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satya-parākramaḥ | rājā sarvasya lokasya devānāṁ maghavān iva ||

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः। तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम॥

yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra śrīr vijayo bhūtir dhruvā nītir matir mama ||